Z ogromnym smutkiem i żalem zawiadamiamy,
że w dniu 29.12.2025 r., w wieku 79 lat zmarła
dr hab. Ewa Katzenellenbogen
Urodziła się w 1946 roku w Gliwicach. W latach 1964-1969 studiowała na Wydziale Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Wrocławskiego uzyskując w 1969 r. stopień magistra biochemii broniąc pracy pt. „Produkty wyczerpującej proteolizy fibrynogenu trypsyną, plazminą i trombiną”.
Po ukończeniu studiów, w latach 1969-1975 pracowała najpierw jako inżynier-stażysta, a następnie asystent w Zakładzie Biochemii Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN, którego siedziba w tamtym czasie znajdowała się przy ul. Chałubińskiego we Wrocławiu. Była członkiem zespołu kierowanego przez prof. Elżbietę Romanowską i zajmowała się badaniami immunochemicznymi i serologicznymi endotoksyn (lipopolisacharydów) bakteryjnych.
W 1975 r. uzyskała stopień doktora nauk przyrodniczych nadany uchwałą Rady Naukowej IITD PAN dn. 7 listopada 1975, za rozprawę „Badania immunochemiczne serotypu 6 Shigella flexneri”.
Po obronie doktoratu (1976-2007) pracowała na stanowisku adiunkta w Zakładzie Biochemii Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN. W tamtym okresie (1976-1978) odbyła serię krótkoterminowych staży (9 m-cy) w zespole światowej klasy chemika specjalizującego się w chemii cukrów – prof. Bengta Lindberga w Zakładzie Chemii Organicznej Laboratorium Arrheniusa na Uniwersytecie w Sztokholmie. Tematyka badań dotyczyła analiz strukturalnych antygenów O Shigella sonnei fazy I i Shigella flexnerii. W 1980 r. za cykl prac dotyczących badań strukturalnych antygenów cukrowych pałeczek Shigella została wyróżniona Nagrodą Zespołową Wydziału Nauk Medycznych PAN.
W latach 1980-1982 przebywała na stażu post-doc w prestiżowym ośrodku naukowym National Research Council w Ottawie w Kanadzie w grupie prof. Harolda Jenningsa, współtwórcy obecnej na rynku szczepionki przeciwko Neisseria menningitidis typu C, gdzie prowadziła badania strukturalne nad antygenami wielocukrowymi streptokoków i pneumokoków oraz Legionella. Efektem tej współpracy jest 7 publikacji naukowych.
Po powrocie z Kanady, nawiązała ścisłą, wieloletnią (1988-1991) współpracę naukową z dr Niną Koczarową i prof. Yurijem Knirelem – wybitnym chemikiem organikiem z Instytutu Chemii Organicznej im. N.D. Zielinskiego w Moskwie, specjalizującym się w badaniach polisacharydów bakteryjnych. Współpraca ta wspierana była przez lata przez Biuro Współpracy Naukowej PAN, gdzie dzięki funduszom na wyjazdy zagraniczne naukowcy z obu ośrodków odbywali staże naukowe i realizowali wspólne badania. W tamtym okresie w instytucie możliwe były do wykonania badania strukturalne LPS z zakresu chemii analitycznej, ośrodek z Moskwy dysponował ekspertyzą w zakresie spektroskopii NMR. Wkład obu zespołów w rozwój immunochemii antygenów bakteryjnych doceniono w 2004 r. przyznając zespołową wspólną nagrodę Polskiej Akademii Nauk i Rosyjskiej Akademii Nauk „Za wkład do nauki” i cykl 15 publikacji pt. „Badania strukturalne i serologiczne lipopolisacharydów bakteryjnych rodzaju Citrobacter i Hafnia.
Stopień doktora habilitowanego nauk biologicznych w zakresie immunochemii Ewa Katzenellenbogen uzyskała nadany uchwałą Rady Naukowej IITD PAN dn. 4 grudnia 2006 r., za rozprawę habilitacyjną „Badania strukturalne lipopolisacharydów Hafnia alvei ze szczególnym uwzględnieniem wielocukrów O-swoistych”. W 2007 r została zatrudniona na stanowisku docenta w Laboratorium Immunochemii Drobnoustrojów i Szczepionek IITD PAN. Lata 2010-2019 to okres pracy na stanowisku profesora nadzwyczajnego.
Prof. Ewa Katzenellenbogen była autorką szeroko zakrojonych badań serologicznych i strukturalnych opisujących zmienność strukturalną serotypów O bakterii rodzaju Shigella, Hafnia, Citrobacter, Edwardsiella, Klebsiella. Jej praca habilitacyjna to obszerna monografia opisująca zmienność struktur Hafnia alvei. W swoich badaniach współpracowała z dr Niną Koczarową i prof. Yurijem Knirelem – wybitnym chemikiem organikiem z Instytutu Chemii Organicznej im. N.D. Zielinskiego w Moskwie, specjalizującym się w badaniach polisacharydów bakteryjnych. Współpraca ta wspierana była przez lata przez Biuro Współpracy Naukowej PAN. Prace naukowe dotyczące immunochemii i badań strukturalnych LPS oraz antygenów otoczkowych publikowała m.in. w European Journal of Biochemistry, Carbohydrate Research, Journal of Chemical Biology, FEMS Immunology and Medical Microbiology. Sumaryczny dorobek obejmuje 80 publikacji naukowych. Pracy naukowej w Instytucie poświęciła 50 lat.
Zapamiętamy Panią Ewę nie tylko jako dobrego naukowca, ale także jako prawą, życzliwą, towarzyską i pełną empatii Osobę, nie raz zaglądając do Jej notatek i zeszytów laboratoryjnych.
Ceremonia pogrzebowa odbędzie się przy grobie rodzinnym w piątek dnia 09.01.2026 r. o godz. 13:00 na cmentarzu Św. Wawrzyńca przy ul. Bujwida we Wrocławiu (sektor 2c, rząd 3, nr 16)
Rodzinie i Bliskim składamy wyrazy szczerego współczucia.
Dyrekcja, koleżanki i koledzy oraz pracownicy i doktoranci
Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN