Temat przewodni:
Badanie mechanizmów immunologicznych towarzyszących procesom rozrodu w warunkach fizjologicznych i patologicznych.
Tematy szczegółowe:
Badanie mechanizmów immunologicznych towarzyszących procesom rozrodu w warunkach fizjologicznych i patologicznych u ludzi oraz w modelu mysim:
• Badanie wczesnych poronień u kobiet; badanie obwodowych limfocytów T i B w etiopatogenezie poronień;
• Wczesne sygnały zarodkowe w przedimplantacyjnym okresie ciąży u myszy;
• Badanie ciąży zagrożonej poronieniem na modelu mysim;
• Badanie ciąży prawidłowej na modelu mysim;
• Badanie ciąży urojonej na modelu mysim.
Etiopatogeneza endometriozy:
• Badanie roli komórek endometrium warstwy podstawnej oraz obwodowych limfocytów T i B w etiopatogenezie endometriozy
Kontakt
Kierownik
Kierownik: prof. dr hab. Anna Chełmońska-Soyta (orcid.org/0000-0001-7360-3257)
Prof. Anna Chełmońska-Soyta uzyskała stopień doktora na Uniwersytecie Przyrodniczym we Wrocławiu w zakresie immunologii weterynaryjnej. Po odbyciu stażu podoktoranckiego w Ontario Veterinary College, University of Guelph w Kanadzie, rozpoczęła badania nad interakcjami zarodków bydlęcych w okresie przedimplantacyjnym z ureoplazmą. Wyniki badań były podstawą do nadania jej tytułu doktora habilitowanego i zostały wyróżnione nagrodą Ministerstwa Edukacji Narodowej. Następnie otrzymała stanowisko kierownika Laboratorium Immunologii Rozrodu w Instytucie Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN we Wrocławiu.
W 2012 roku otrzymała tytuł profesora. Badania Prof. Anny Chełmońskiej-Soyta koncentrują się na wyjaśnieniu natury i roli wczesnej sygnalizacji zarodkowej w utrzymaniu ciążowej tolerancji immunologicznej.
Główne obszary zainteresowania badawczego Laboratorium prowadzonym przez prof. Chełmonśką-Soyta dotyczą potencjału kostymulującego limfocytów B we wczesnej ciąży i podczas poronień u kobiet oraz modelu myszy podatnych na poronienia, roli interleukiny 35 w tolerancji immunologicznej ciąży, roli limfocytów T regulatorowych i B regulatorowych we wczesnej ciąży, oraz rola interleukiny 33 i 35 w endometriozie. Prof. Chełmonśka-Soyta była promotorem ośmiu doktorantów i ponad 20 magistrantów.
Zespół
Adiunkci:
Specjaliści:
Doktoranci:
Najważniejsze osiągnięcia naukowe
- Komórki odpornościowe śledziony są świadome obecności antygenów ojcowskich przed implantacją zarodka w mysim modelu ciąży, co objawia się zwiększonym potencjałem kostymulacyjnym komórek prezentujących antygen, w tym limfocytów B oraz zmianami w proteomie limfocytów CD4 +.
- Organizm matki potrafi rozróżnić zarodki o zróżnicowanym potencjale rozwojowym już w okresie przedimplantacyjnym zarówno w przedziale lokalnym (macica), jak i obwodowym (śledziona) w mysim modelu ciąży. Limfocyty obwodowe, w szczególności limfocyty pomocnicze, mogą służyć jako biologiczne czujniki jakości zarodka po implantacji.
- Epitopy antygenowe limfocytów T regulatorowych (tregitopy) modulują odpowiedź i tym samym ratują ciążę u myszy skłonnych do poronień. Tregitopy mogą być potencjalnym narzędziem interwencji terapeutycznej w przypadkach niepowodzeń ciąży o podłożu immunologicznym.
Metody badawcze
- Oznaczanie i immunofenotypowanie komórek za pomocą wieloparametrycznej cytometrii przepływowej (antygeny zewnątrz- i wewnątrzkomórkowe, antygeny w płynach)
- Sortowanie komórek (metodami magnetycznymi i cytometrycznymi)
- Oznaczanie poziomu substancji biologicznych metodą ELISA
- Ocena ekspresji białek metodą western-blotting
- Ocena cyklu płciowego myszy (wymazy cytologiczne)
- Sterowanie cyklem reprodukcyjnym myszy
- Hodowla i ocena zarodków w przedimplantacyjnym okresie ich rozwoju (myszy, bydło)
- Transplantacja zarodków myszy metodą bezkrwawą
- Izolacja i hodowla pierwotna komórek ludzkiego endometrium
- Izolacja i hodowla komórek macierzystych
- Hodowla linii pierwotnych i ustalonych
- Techniki biologii molekularnej i oceny ekspresji genów: PCR i Real-Time PCR
Kluczowa aparatura badawcza
- Komora laminarna II klasy bezpieczeństwa
- Wirówki laboratoryjne
- Inkubator CO2 do hodowli komórek ssaczych
- Termocykler PCR
- Trans-Blot System do Western-Blottingu
- Mikroskop stereoskopowy Olympus SZ61TR
- Mikroskop Nikon Eclipse E-200
- Mikroskop odwrócony Nikon
Najważniejsze projekty badawcze (ostatnie 10 lat)
- Elementy maszynerii obróbki antygenu HLA klasy I jako czynniki zaangażowane w patomechanizm i przebieg endometriozy, NCN OPUS 22 (2022-2026)
- Badania potencjalnego znaczenia yolkiny, białka żółtka jaj, w dojrzewaniu, stymulacji i regulacji funkcji układu immunologicznego, NCN OPUS 21 (2022-2026)
- Znaczenie IL-35 oraz jej polimorfizmów w ciąży a ryzyko poronienia, NCN SONATA (2020-2024). Kierownik projektu: dr inż. Anna Sławek.
- Bio-nanosatelita wykorzystujący zminiaturyzowane instrumenty lab-on-chip oraz metodologia prowadzenia badań bio-medycznych z jego wykorzystaniem w warunkach mikrograwitacji, NCBiR (2019- 2021)
- Udział receptora TLR9 limfocytu B w regulacji tolerancji immunologicznej w ciąży, NCN PRELUDIUM (2018-2021). Kierownik projektu: mgr Daria Lorek.
- Tregitopy- nowe cząsteczki immunoregulatorowe w mysim modelu ciąży zagrożonej poronieniem, NCN PRELUDIUM (2015-2019). Kierownik projektu: mgr Anna Kędzierska.
- Wieloparametryczna charakterystyka kontroli homeostazy nabłonka układu rozrodczego przez komórki T gamma-delta z uwzględnieniem wysokorozdzielczej mikroskopii przyżyciowej, NCN SONATA BIS (2015-2021). Kierownik projektu: dr hab. Grzegorz Chodaczek, projekt realizowany we współpracy z PORT
- Zbadanie frekwencji limfocytów B regulatorowych produkujących IL-35 (Breg35) u myszy w ciąży prawidłowej i zagrożonej poronieniem. Projekt finansowany w ramach KNOW (2017-2018). Kierownik projektu: dr inż. Anna Sławek.
- Ekspresja genów receptorów TLR i cząsteczek kostymulacyjnych w obwodowych komórkach prezentujących antygen u myszy w ciąży prawidłowej i zagrożonej poronieniem. Projekt finansowany w ramach KNOW (2016-2017). Kierownik projektu: prof. dr hab. Anna Chełmońska-Soyta.
Wybrane publikacje
- Lorek D, Kedzierska AE, Slawek A, Kubik P, Chelmonska-Soyta A: TLR9 Inhibition Shortly After Mating Increases Fetal Resorption and Alters B- and T-Cell Costimulatory Phenotypes in an Abortion-Prone Mouse Model. Int J Mol Sci. 2026 Jan 14;27(2):848. (doi: 10.3390/ijms27020848)
- Slawek A, Kubik P, Psurski M, Kedzierska AE, Chelmonska-Soyta A: The recombinant IL-35 and anti-Ebi3 antibody administration before implantation modulate immune regulation and fetal outcomes in an abortion-prone mouse model. Front Immunol. 2025 Nov 19;16:1648641 (doi: 10.3389/fimmu.2025.1648641)
- Kedzierska AE, Lorek D, Slawek A, Karmowski M, Kalota A, Pajak J, Chrobak A, Grzymajlo K, Chelmonska-Soyta A: IL-24 producing regulatory T and B lymphocytes in endometriosis. Front Immunol. 2025 Jun 18;16:1582762. (doi: 10.3389/fimmu.2025.1582762)
- Slawek Anna, Lorek Daria, Kedzierska Anna Ewa, Kubik Paulina, Pająk Jarosław, Chrobak Agnieszka, Chełmońska-Soyta Anna: Peripheral blood subpopulations of Bregs producing IL-35 in women with endometriosis. Am J Reprod Immunol. 2023;89(3):e13675. (doi: 10.1111/aji.13675)
- Skulska K, Kędzierska AE, Krzyżowska M, Chodaczek G: Age-Related Changes in Female Murine Reproductive Mucosa with respect to γδ T Cell Presence. J Immunol Res. 2023 Jan 23;2023:3072573. (doi: 10.1155/2023/3072573)
- Lis-Kuberka J, Kubik P, Chrobak A, Pająk J, Chełmońska-Soyta A, Orczyk-Pawiłowicz M. Fibronectin Molecular Status in Plasma of Women with Endometriosis and Fertility Disorders. Int J Mol Sci. 2021 Oct 22;22(21):11410. (doi: 10.3390/ijms222111410)
- Kedzierska AE, Lorek D, Slawek A, Grabowski T, Chelmonska-Soyta A: CD91 Derived Treg Epitope Modulates Regulatory T Lymphocyte Response, Regulates Expression of Costimulatory Molecules on Antigen-Presenting Cells, and Rescues Pregnancy in Mouse Pregnancy Loss Model. International Journal of Molecular Sciences. 2021; 22(14):7296. (doi: 10.3390/ijms22147296)
- Kedzierska AE, Lorek D, Slawek A, Chelmonska-Soyta A.: Tregitopes regulate the tolerogenic immune response and decrease the foetal death rate in abortion-prone mouse matings. Sci Rep, 2020, 10(1): 10531 (http://doi.org/10.1038/s41598-020-66957-z)
- Slawek A, Lorek D, Kedzierska AE, Chelmonska-Soyta A: Regulatory B cells with IL-35 and IL-10 expression in a normal and abortion-prone murine pregnancy model. Am J Reprod Immunol, 2020, 83(3): e13217 (http://doi.org/10.1111/aji.13217)
- Skulska K, Wegrzyn AS., Chelmonska-Soyta A, Chodaczek G.: Impact of tissue enzymatic digestion on analysis of immune cells in mouse reproductive mucosa with a focus on γδ T cells. J Immunol Methods, 2019, 474: 112665 (http://doi.org/10.1016/j.jim.2019.112665)
- Lorek D, Kedzierska AE, Slawek A, Chelmonska-Soyta A: Expression of Toll-like receptors and costimulatory molecules in splenic B cells in a normal and abortion-prone murine pregnancy model. Am J Reprod Immunol, 2019, 82(2): e13148 (http://doi.org/10.1111/aji.13148)
