Laboratorium Genetyki i Epigenetyki Chorób Człowieka

Laboratorium Genetyki i Epigenetyki Chorób Człowieka (LGECC) zostało powołane w lipcu 2020 roku. Głównym obszarem działalności Laboratorium są badania nad genetycznymi i epigenetycznymi mechanizmami regulacji odpowiedzi immunologicznej w chorobach człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem roli punktów kontroli immunologicznej w rozwoju i progresji chorób oraz odpowiedzi na leczenie. Od 2023 prowadzone są również intensywne prace nad rozwojem terapii komórkowych CAR-T i TCR-T.

---

Istotnym kierunkiem działalności LGECC są badania z zakresu immunologii i immunoterapii nowotworów. Obejmują one charakterystykę mechanizmów regulujących aktywność komórek układu odpornościowego oraz poszukiwanie potencjalnych biomarkerów pozwalających na lepsze przewidywanie przebiegu choroby i odpowiedzi na stosowane terapie. Laboratorium prowadzi również badania z zakresu genetyki nowotworów hematologicznych oraz nad markerami czynników ryzyka mogącymi wpływać na losy pacjentów po przeszczepieniu krwiotwórczych komórek macierzystych.

Ważnym obszarem działalności Laboratorium jest rozwój nowoczesnych terapii komórkowych nowotworów. LGECC realizuje finansowany przez Agencję Badań Medycznych projekt BECAME – B(e)CMA CAR-T in MM THERAPY („Wdrożenie platformy do wytwarzania i ekspansji CAR-T do terapii nawrotowych i opornych postaci szpiczaka plazmocytowego: od produkcji wektora po badania I/II fazy”). Jego przedmiotem jest terapia CAR-T wykorzystująca zaprojektowany w IITD PAN bispecyficzny receptor, rozpoznający jednocześnie BCMA i SLAMF7. Podwójne rozpoznanie antygenowe ma ograniczać ucieczkę immunologiczną obserwowaną po terapiach ukierunkowanych wyłącznie na BCMA.

Drugim filarem tego kierunku jest rozwój terapii TCR-T w projekcie TACTiC – „Terapie komórkowe TCR-T i TCR-based CAR-T: nowe możliwości w leczeniu ostrej białaczki szpikowej”, finansowanym przez Agencję Badań Medycznych w ramach Krajowego Planu Odbudowy. Dotyczy on rozwoju terapii opartej na limfocytach T wyposażonych w dodatkowe receptory TCR rozpoznające antygeny nowotworowe prezentowane w kontekście HLA, co pozwala sięgnąć po cele niedostępne dla klasycznych terapii CAR-T, w tym antygeny wewnątrzkomórkowe.

Prace nad terapiami CAR-T i TCR-T pozwoliły zbudować w LGECC kompetencje wykraczające poza badania laboratoryjne. Zespół prowadzi projekty w pełnym cyklu rozwoju produktu leczniczego terapii zaawansowanej (ATMP): od projektowania konstruktu i charakterystyki przedklinicznej, przez transfer procesu wytwarzania do warunków GMP i dobór metod kontroli jakości, po przygotowanie dokumentacji rejestracyjnej i bezpośrednie konsultacje naukowe z organami regulacyjnymi, w tym Europejską Agencją Leków.

Laboratorium realizuje również badanie MELBA; „Analiza ekspresji biomarkerów immunologicznych punktów kontrolnych u chorych na zaawansowane nowotwory skóry, żołądka i płuca”. Jego celem jest lepsze poznanie zmian zachodzących w układzie odpornościowym pacjentów w odpowiedzi na immunoterapię opartą na blokowaniu punktów kontroli immunologicznej oraz identyfikacja biomarkerów mogących mieć znaczenie dla oceny odpowiedzi na leczenie. Badanie realizowane jest we współpracy z firmą biotechnologiczną JJP Biologics oraz Dolnośląskim Centrum Onkologii, Pulmonologii i Hematologii we Wrocławiu.

W prowadzonych badaniach Laboratorium łączy techniki genetyki i immunogenetyki z metodami immunologii komórkowej. W zakresie analiz molekularnych wykorzystywane są: sekwencjonowanie pojedynczych komórek (scRNA-seq) z równoległą analizą repertuaru TCR, sekwencjonowanie genów z użyciem NGS, oznaczanie sekwencji i klonotypów receptorów TCR i BCR, ocena metylacji genów metodą pirosekwencjonowania, analiza ekspresji genów metodą Real-time PCR oraz genotypowanie wariantów polimorficznych. Laboratorium prowadzi hodowle komórek pierwotnych i linii komórkowych, w tym izolację i ekspansję limfocytów T oraz innych subpopulacji komórek krwi, a także ich modyfikację genetyczną. Ocena funkcjonalna obejmuje immunofenotypowanie metodą cytometrii przepływowej, oznaczenia cytokin metodą ELISA i multipleksową (Luminex), testy cytotoksyczności, w tym oparte na sygnale luminescencyjnym, oraz testy degranulacji (CD107a).

Prowadzone w LGECC badania łączą genetykę, epigenetykę i immunologię nowotworów z rozwojem nowych strategii immunoterapeutycznych. Obejmują zarówno poznawanie mechanizmów regulujących odpowiedź przeciwnowotworową i poszukiwanie biomarkerów odpowiedzi na leczenie, jak również opracowywanie i przedkliniczną charakterystykę nowoczesnych terapii komórkowych.

Nasze projekty badawcze prowadzimy we współpracy z innymi ośrodkami naukowymi i placówkami medycznymi, między innymi z Dolnośląskim Centrum Onkologii, Pulmonologii i Hematologii we Wrocławiu; Kliniką Urologii Małoinwazyjnej i Robotycznej Uniwersyteckiego Centrum Urologii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu; Katedrą i Kliniką Hematologii, Nowotworów Krwi i Transplantacji Szpiku Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu; I Katedrą i Kliniką Pediatrii, Alergologii i Kardiologii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu; Katedrą i Kliniką Pulmonologii i Nowotworów Płuc Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu oraz Katedrą i Zakładem Leczenia Otyłości, Zaburzeń Metabolicznych oraz Dietetyki Klinicznej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.

Dzięki interdyscyplinarnej współpracy LGECC prowadzi badania ukierunkowane zarówno na poznawanie molekularnych i immunologicznych mechanizmów chorób, jak i na rozwój rozwiązań o potencjalnym znaczeniu diagnostycznym, prognostycznym i terapeutycznym.

Aktualnie realizowane granty:

---

• Projekt Agencji Badań Medycznych (ABM) – „Wdrożenie platformy do wytwarzania i ekspansji CAR-T do terapii nawrotowych i opornych postaci szpiczaka plazmocytowego: od produkcji wektora po badania I/II fazy” Akronim: BECAME – B(e)CMA CAR-T in MM THERAPY, 2022/ABM/06/00004. Konsorcjum: Spółka Centrum Transferu Technologii IITD sp. z o.o., Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN, Dolnośląskie Centrum Onkologii, Pulmonologii i Hematologii; LGECC – zadanie nr 6: Optymalizacja transdukcji i hodowli limfocytów GMP
• Grant OPUS 25 finansowany przez Narodowe Centrum Nauki: „Badanie mechanizmów regulujących alternatywny splicing genu ALCAM oraz podatność tej cząsteczki na ścinanie przez szedazy obecne w mikrośrodowisku guza i ich związku z przerzutowaniem w raku pęcherza moczowego i niedrobnokomórkowym raku płuca”; 30.10.2024-29.10.2028, kierownik projektu dr Marta Wagner
• Grant OPUS 24 w konsorcjum z I Katedrą i Kliniką Pediatrii, Alergologii i Kardiologii; „Modyfikacje środowiskowe i epigenetyczne a prewencja atopii i chorób alergicznych w populacji wiejskiej u dzieci i dorosłych- 20 lat obserwacji„, kierownik projektu dr hab. Barbara Sozańska, kierownik zadania – prof. dr hab. Lidia Karabon, główny wykonawca zadania dr Marta Wagner

Granty zrealizowane w Laboratorium:

---

• Projekt Agencji Badań Medycznych (ABM) finansowany w ramach Krajowego Planu Odbudowy – „TACTiC: Terapie komórkowe TCR-T i TCR-based CAR-T: nowe możliwości w leczeniu ostrej białaczki szpikowej”, kierownik projektu: dr Emilia Jaskuła (2025-2026), nr KPOD.07.07-IW.07-0111/24
• ScaleReady’s G-Rex® Grant Program – „Opracowanie i optymalizacja procesu produkcji terapii CAR-T oraz TCR-T z wykorzystaniem technologii G-Rex„, kierownik projektu: dr Emilia Jaskuła (2024-2026)
• Grant OPUS 17 finansowany przez Narodowe Centrum Nauki: „Punkty kontroli immunologicznej w niedrobnokomórkowym raku płuc-badanie genetycznych i epigenetycznych mechanizmów regulacji ekspresji mRNA i białka”, kierownik dr hab. Monika Jasek, (2020-2023; nr grantu 2019/33/B/NZ5/03029)
• Grant MINIATURA 6 finansowany przez Narodowe Centrum Nauki nr 2022/06/X/NZ7/01793 (2022-2023) ,,Immunogenność szczepienia i infekcji COVID-19 u pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego”, kierownik dr Emilia Jaskuła
• Doktorat wdrożeniowy finansowany przez MNiSW (2022-2026) nr DWD/6/0422/2022 „Prognostyczne i terapeutyczne znaczenie badań mutacji genu TP53 i delecji 17p w przewlekłej białaczce limfocytowej”, doktorant mgr inż. Anna Sobczyńska-Konefał, promotor dr hab. Monika Jasek
• Projekt finansowany przez Fundację im. Jakuba hr. Potockiego, tytuł: „Mechanizmy regulacji ekspresji OX40 i OX40L w niedrobnokomórkowym raku płuca„, 12.07.2024-11.07.2025, kierownik projektu: dr Marta Wagner
• „Badanie związku rozpuszczalnej formy PD-1/PDL1 oraz CTLA-4/CD80, TIM3/LAGLS9 BTLA/HVEM, LAG-3 z ryzykiem wystąpienia i progresji raka pęcherza moczowego” – projekt statutowy IITD i Projekt statutowy Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, Katedra Klinika Urologii i Onkologii Urologicznej, Wrocław
• Grant Fundacji Hr. Potockiego: „Wpływ uwarunkowań genetycznych w zakresie genów kodujących PD-1/PD-L1 należących do tzw. punktów kontroli immunologicznej, na ryzyko zachorowania i przebieg raka nerki”, kierownik prof. dr hab. Lidia Karabon

 

Kontakt